Birçok alanda mühendis yetişiyor.
Bilgisayar mühendisi, makine mühendisi ve endüstri mühendisi gibi… Peki
ama test mühendisini daha önce duymuş muydunuz? Son yıllarda yıldızı
parlayan ve dünya genelinde şirketlerin yoğun bir şekilde istihdam
ettiği test mühendisleri, şirketlerin yazılımsal hataları yapmasını
engelleyerek şirketleri milyarlarca dolar zarardan kurtarıyor. Ancak
Türkiye’de test mühendisliği oldukça yeni bir kavram ve bu alanda tam
bir bilinç hakim değil.
Yazılım Test ve Kalite Derneği
(Turkish Testing Board) tarafından 6-7 Mayıs tarihlerinde Dedeman
Oteli’nde gerçekleştirilen Testİstanbul konferansı da işte bu anlamda
oldukça önemliydi. Dünya genelinden büyük IT firmalarının katılım
gösterdiği konferansta test yazılımları tartışıldı. Yazılım Test ve
Kalite Derneği Başkanı Koray Yitmen’le test yazılımlarının Türkiye için
önemini konuştuk.
seozturk@hurriyet.com.tr
- Önce Testİstanbul'dan bahsedelim isterseniz. Testİstanbul
nedir? Bu konferansın toplanmasının amacı nedir?
Bilişim sistemleri her yere girdiği için hem gündelik hayatta hem iş
hayatında artık bunun üzerinde yapılacak bir hatanın etkisi çok fazla
olabiliyor. Bu nedenle son 5 yıldır özellikle Türkiye’de teste bir
yatırım var. Bunun nedeni ise müşterinin önüne çıkmadan önce bu hataları
yakalayıp müşteriye daha az sorunlu yazılımlar ya da hizmetler
sunabilmek. Bu sebeple teste yatırım yapılıyor. Bu anlamda test
mühendisleri görevlendirilmeye çalışılıyor; ancak sektöre bakıldığında
bu konuda tam bir bilincin hakim olmadığını görüyoruz. Yani
üniversitelerde bu amaç için test mühendisleri yetişmiyor ve bu konuda
yeterli bir bilinç yok.
- Aslında test mühendisliği, Türkiye için çok yeni bir kavram
değil mi?
Selim ÖZTÜRK'ün röportajı
hurriyet.com.tr
Doğrudur; son birkaç yıldır bu kavramı daha
sık işitmeye başladık. Bizim de ilk amacımız bu konferansla birlikte
böyle bir iş kolu olduğunu, test mühendisliğinin belli kriterlerinin
olduğunu göstermek ve uluslar arası düzeyde kabul edilmiş bir
sertifikasyonunun olduğunu anlatabilmek. İkinci hedefimiz de bu
konuya ilgi duyan, bu yönde yatırım yapan şirketleri ve profesyonelleri
bir araya getirmek. İngiltere, Almanya, Kanada ve bazı Ortadoğu
ülkelerinden konferansa katılımlar oldu. Elbette özellikle Ortadoğu’yu
hedefliyoruz. Bu şekilde İstanbul’u
da test köprüsü anlamında bir köprü haline getirebilmek ve Ortadoğu’nun
merkezi konumuna dönüştürmek istiyoruz.
- Testİstanbul konferansına katılım ne düzeyde oldu?
Konferansın ilk gününde çok yoğun bir katılım oldu. İlk gün için 170
kişilik bir katılımın olacağını beklerken 250’ye yakın kişiyi ağırladık.
Bu rakam bile insanların bu sektöre büyük bir ilgi gösterdiğini ve bu
alanda bir beklentilerinin olduğunu ortaya koyuyor.
- Bu konferans Türkiye için ne ifade ediyor? Daha önce buna
benzer bir organizasyon Türkiye sınırları içinde gerçekleştirilmiş
miydi?
Bu alandaki bir konferans Türkiye’de ilk kez gerçekleştiriliyor.
Seneye Haziran ayı içinde de bu konferansı gerçekleştirmek ve bu
konferansları her yıl düzenlemek niyetindeyiz. Bu konferansın Türkiye
için anlamı ise şu: Türkiye, bilişim sektöründe kendine yer bulmak
istiyor ve biz diyoruz ki, bilişim sektöründe kendini konumlandırabilmek
öyle kolay bir iş değil. Bizim Hindistan
ya da Çin kadar büyük
bir alt yapımız ya da iş gücümüz yok. Onun yerine daha odaklı bir
stratejiyle Türkiye’yi konumlandırmak daha anlamlıdır. Eğer bütün
gücümüzü bir alana odaklayabilirsek, Türkiye test sektöründe dünyaya iyi
hizmet veren
bir ülke olabilir.
- Yazılım testi yazılım sektörü içinde son yıllarda hızla
büyüyen bir alan. Yazılım testi tam olarak ne ifade ediyor?
Bir ürün ya da hizmetten faydalanırken bazı riskler alırsınız. Mesela
EFT yapacaksınız, cep telefonunuza mesaj geliyor. Eğer üç dakika içinde
cep telefonunuza mesaj gelmezse internet üzerinden EFT işlemini
gerçekleştiremiyorsunuz. Bu performans testine bir örnekti. Ya da
diyelim ki EFT yaptınız, fakat yanlış adrese gitti. Bunun da yanlış ya
da doğru yere gidip gitmediğinin belirlenmesi için fonksiyonel testler
yapılıyor. Yani kısacası yapmak istediğiniz işin gerçekten doğru ve
zamanında gerçekleşip gerçekleşmediğini anlamak için bu testlerden
faydalanılıyor.
- Test mühendisleri de bu doğrultuda çalışıyor sanırım
Evet, bu alanda çalışan insanlara test mühendisi diyoruz. Tabii test
mühendisliğinin de kendi alanları bulunuyor. Örneğin performansla veya
sadece otomasyonla uğraşan test mühendisleri var. Elbette bu ülkemizde
yeni bir kavram ve Türkiye’de sadece test mühendisleri ve test takım
lideri kavramlarını görüyoruz. Ancak 5 yıl içerisinde bu alan daha da
dallanıp alt detaya inecektir.
- Peki Türkiye’de test mühendisliği için eğitim veren bir
üniversite ya da kurum var mı?
Şu anda bildiğim kadarıyla test mühendisliğinin ODTÜ ve Ege
Üniversitesi’nde 3 kredilik bir dersi var. Diğer bir deyişle test
mühendisliği diye ayrı bir bölüm bulunmuyor. Biz dernek olarak uluslar
arası eğitimler vermeye çalışıyoruz ve bu eğitimi şu ana kadar 1000’den
fazla kişi aldı. Genelde başlangıç seviyesi olarak üç günlük bir
eğitimle başlanıyor ve daha ileri bir seviyeye doğru ilerleniyor. Bu
eğitime girip sınavları geçenlere uluslar arası sertifikalar veriliyor.
Bu sertifikaların TOEFL gibi tüm dünyada geçerliliği bulunuyor.
- Türkiye’deki şirketler test mühendisliğine nasıl bakıyor?
Bu mühendisleri istihdam ediyorlar mı?
Türkiye’de iki çeşit şirket var: Biri "vizyoner" şirketler; daha test
aşamasında hatalar çıkmadan yatırım yapan ve bunun önemini bilen… Bir
de sütten ağzı yanan ve operasyonları bir ya da iki gün süresince
tıkanmış, milyonlarca dolar zarara uğramış şirketler var. Bu şirketler
de “niye böyle oldu, daha önce önlemini almalıydık” diyerek geriye doğru
bakıyorlar. Sektörde çok fazla test mühendisi açığı var ve bu alanda
yetişmiş kalifiye eleman da ülkemizde pek bulunmuyor, ancak ilerleyen
yıllarda bu durum değişecektir. Kısacası bu sektörün parlak bir
geleceğinin olduğunu rahatça söyleyebiliriz.
- Yazılım testi dünya genelinde ne konumda?
Dünya geneline bakıldığında bu sektörde, sadece geçen sene %96
oranında bir büyüme gerçekleşti. Aslında IT ve yazılım sektörü büyüdükçe
test sektörü de buna paralel olarak büyüyor. Çünkü bu alanların her
birinin kombinasyonunu test etmek gerekiyor.
- Türkiye’de de son zamanlarda yazılım testi alanında ciddi
bir kıpırdanma var değil mi?
Tabii. Telekom şirketlerinde 50 kişilik bir ekip, bankalarda 20-30
kişilik ekipler ve diğer şirketlerde de 10’ar ya da 5’er kişilik
ekipleri görebilmek mümkün; ki bundan sadece 2-3 sene öncesinde bu
rakamları söylemek gerçekten de imkansızdı.
- Test neden gerekli? Yazılımlar hangi test süreçlerinden
geçiyor?
Test, hatanın maliyeti yüksek olduğundan, hatayı müşteri önünde
düzeltme lüksümüz olmadığından ve rekabetin yoğun olmasından dolayı
gerekli. O yüzden en iyi ürünle müşterinin karşısına çıkabilmeniz lazım.
Test süreçlerine gelirsek, aslında yazılım testini bir bütün olarak ele
almak lazım. Nasıl ki bir projenin planlama, uygulama ve hayata geçirme
kısımları varsa test sürecinin de bu tip süreçleri mevcut. Ancak şunu
söyleyebiliriz ki, testi son aşamada değil de projenin başından itibaren
devam ettirmek gerekiyor.
- Hatalı yazılımcıların yol açtığı kayıplardan bahsedebilir
misiniz?
Genelde projelere baktığımızda dünyada yüzde 90’ına yakını ya geç
hayata geçiriliyor ya da proje bir şekilde iptal ediliyor. Bunların
maliyeti ise sadece ABD’de 30 milyar doları
buluyor. Olayı Türkiye’ye indirgeyecek olursak, bu rakamın en az
400-500 milyon doları bulduğunu söyleyebiliriz.
- Yazılım testi gerektiği gibi uygulanmadığı için mi
şirketler bu yüksek rakamlarla karşılaşıyor?
Çıkan hataların düzeltilme maliyeti test süreci uygulanmadığından
oldukça yüksek olabiliyor. Örneğin bir şirketin çağrı merkezinin bile
hata nedeniyle aranıyor olması bir maliyettir.
- Peki şirketler bu ihtiyacın farkında mı?
Daha önceleri şirketler yazılım testini lüks olarak görüyordu; ancak
günümüzde birçoğu artık bunun bir gereklilik olduğunun farkında ve bunun
için ayrı bir bütçe belirlemeye başladılar.
- Yazılım testlerinin şirketlere maliyeti nedir?
Aslında yazılım testlerinin maliyetinden ziyade geri dönüşünü
konuşmak daha doğru olur. Şirketlerin bunu bir lüks değil de yatırım
olarak düşünmeleri gerekiyor. Dünyaya baktığımızda yazılım testlerine
yapılan yatırımın geri dönüm oranı yüzde 300’leri buluyor. Bu şirket
eğer bir bankaysa, daha kritik sistemleri olduğu için bu rakam yüzde
1000’lere kadar çıkabiliyor. Yani yazılım testini 1 koyup 3,5 aldığınız
bir yatırım olarak da düşünebilirsiniz.
- Yazılım testi sıklığının ne oranda olması gerekiyor?
Risk ne kadar fazlaysa yazılım testi sıklığı da o oranda fazla
olacaktır. Örneğin bir nükleer santral test ediyorsunuz. Bu tip bir
durumda her yazdığınız kodu hayata geçmeden önce test etmeniz lazım. Bir
banka veya Telekom şirketi için de benzer bir durum söz konusu. Ancak
basit bir web sitesi tasarlıyorsanız, projenin 10’da 1’i kadar test
kaynağı ayırmak yeterlidir.
- Yazılım testi en çok hangi sektörlerde önem kazanıyor?
Riskin ve rekabetin fazla olduğu Telekom ve finans
sektörlerinde yazılım testi haliyle hayati bir öneme sahip.
